AI może Cię zrujnować w minutę. Kto ponosi odpowiedzialność za błędy sztucznej inteligencji?
Coraz więcej osób korzysta z narzędzi sztucznej inteligencji przy tworzeniu umów, pism procesowych, opinii prawnych czy analiz biznesowych. Problem polega na tym, że AI może generować treści pozornie poprawne, które w rzeczywistości zawierają poważne błędy.
W konsekwencji jedno nieprawidłowe zdanie wygenerowane przez system może prowadzić do przegranej sprawy, strat finansowych lub odpowiedzialności prawnej. Kluczowe pytanie brzmi: kto ponosi odpowiedzialność za takie błędy?
Czy sztuczna inteligencja może popełnić błąd?
Tak. Systemy AI mogą generować nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje. W praktyce oznacza to między innymi:
- wskazywanie nieistniejących przepisów prawa,
- błędne interpretacje przepisów,
- tworzenie fikcyjnych orzeczeń sądowych,
- mieszanie różnych systemów prawnych.
Zjawisko to określane jest jako „halucynacje AI”. W praktyce oznacza ono, że treść wygenerowana przez system może wyglądać wiarygodnie, mimo że jest całkowicie nieprawdziwa.
Kto ponosi odpowiedzialność za błędy AI?
1. Użytkownik systemu AI
W obecnym stanie prawnym odpowiedzialność najczęściej ponosi osoba, która korzysta z systemu sztucznej inteligencji.
Jeżeli użytkownik wykorzystuje wygenerowaną treść w praktyce, w szczególności:
- składa pismo procesowe przygotowane przez AI,
- wykorzystuje treść w działalności gospodarczej,
- publikuje informacje jako własne,
może ponosić odpowiedzialność na zasadach ogólnych, w szczególności na podstawie art. 415 kodeksu cywilnego.
Oznacza to, że to użytkownik odpowiada za skutki wykorzystania AI.
2. Profesjonaliści korzystający z AI
W przypadku prawników, doradców lub innych zawodów zaufania publicznego sytuacja jest jeszcze bardziej rygorystyczna.
Nawet jeśli treść została wygenerowana przez system AI, pełną odpowiedzialność ponosi osoba wykonująca zawód regulowany. Sztuczna inteligencja nie zwalnia z obowiązku należytej staranności.
W praktyce oznacza to, że sąd lub klient nie przyjmie argumentu, że błąd wynikał z działania systemu.
3. Dostawcy systemów AI
Odpowiedzialność dostawcy technologii może wchodzić w grę w sytuacjach, gdy:
- system działa wadliwie,
- nie zapewniono odpowiednich ostrzeżeń o ryzyku błędów,
- doszło do naruszenia warunków umowy lub przepisów o odpowiedzialności za produkt.
Jednak w praktyce dochodzenie roszczeń wobec dostawców systemów AI jest skomplikowane i ograniczone regulaminami usług.
Czy AI ponosi jakąkolwiek odpowiedzialność prawną?
Nie. Sztuczna inteligencja nie posiada osobowości prawnej, co oznacza, że:
- nie może być stroną postępowania,
- nie może ponosić odpowiedzialności cywilnej,
- nie może zostać zobowiązana do naprawienia szkody.
W konsekwencji wszelka odpowiedzialność prawna zawsze przypisywana jest człowiekowi lub podmiotowi korzystającemu z AI.
Problem „halucynacji AI” w praktyce prawniczej
Największe ryzyko związane z AI w obszarze prawa dotyczy tzw. halucynacji, czyli generowania nieprawdziwych informacji.
W praktyce może to prowadzić do:
- powoływania nieistniejących orzeczeń sądowych,
- błędnych podstaw prawnych w pismach procesowych,
- niewłaściwej interpretacji przepisów,
- strat procesowych.
W przypadku wykorzystania takich treści w postępowaniu sądowym skutki mogą być poważne, w tym przegranie sprawy oraz odpowiedzialność odszkodowawcza.
AI w kancelariach prawnych
Sztuczna inteligencja coraz częściej wykorzystywana jest w pracy kancelarii prawnych, w szczególności do:
- analizy dokumentów,
- przygotowywania projektów umów,
- wyszukiwania informacji prawnych.
Należy jednak podkreślić, że zgodnie z zasadami wykonywania zawodu, prawnik ponosi pełną odpowiedzialność za treść sporządzanych dokumentów. AI może być narzędziem pomocniczym, ale nie przejmuje odpowiedzialności zawodowej.
Czy potrzebne są nowe przepisy?
Na poziomie Unii Europejskiej przyjęto rozporządzenie AI Act, które ma na celu uregulowanie zasad stosowania sztucznej inteligencji, w tym:
- klasyfikację systemów według poziomu ryzyka,
- obowiązki dostawców technologii,
- zwiększenie transparentności działania systemów AI.
Jednak nawet nowe regulacje nie zmieniają podstawowej zasady: odpowiedzialność za korzystanie z AI ponosi człowiek.
Sztuczna inteligencja nie jest podmiotem prawa i nie ponosi odpowiedzialności za generowane treści. W aktualnym stanie prawnym odpowiedzialność zawsze spoczywa na użytkowniku, profesjonaliście lub dostawcy systemu.
Korzystanie z AI wymaga więc zachowania szczególnej ostrożności, zwłaszcza w obszarach wymagających precyzji prawnej, takich jak prawo cywilne, gospodarcze czy procesowe.